Op de dag van de verkiezingen krijgt men stembiljetten overhandigd. Dan wordt met een roodkleurend potlood de stem uitgebracht op een kandidaat naar keus voor De Nationale Assemblée (DNA) en de Ressortraad (RR). Maar, er zijn instructies voor het inkleuren. Want, wanneer meer dan één kandidaat wordt aangekruist of als er buiten dat deel van het stembiljet wordt gekleurd dan waar het moet, wordt zo’n stem ongeldig verklaard. Dit gebeurt met gemiddeld 3,5% van alle stemmen op DNA-niveau, blijkt uit een rapport van het Centraal Hoofdstembureau (CHS) in 2020.
Door Raoul Roeplal
Suriname heeft sinds 1987 steeds op vrijwel dezelfde manier moeten stemmen. Dat verandert deze keer. Zo wordt er niet langer voor meer dan één kandidaat gekleurd op ressortraadniveau. Bij de vorige verkiezingen kon dat nog op meerdere kandidaten, tot het totaal beschikbare RR-zetels. Het principe van ‘winner takes all’ bij de RR, geldt niet meer. Het aantal zetels in de Districtsraad moet worden toegekend aan politieke organisaties, naar evenredigheid van het totaal aantal in de RR verworven zetels. Maar ook op parlementsniveau zal het stembiljet veel groter zijn, omdat landelijk op iedere kandidaat kan worden gestemd. Voorheen kon dat alleen op een kandidaat in hetzelfde district.
Maar, weet de burger dit in voldoende mate? Het Algemeen Secretariaat Verkiezingen plaatst bewustwordingsfilmpjes op (social) media. Toch blijkt in de praktijk dat onvoldoende mensen de boodschap ontvangen. Bij de verkiezingen van 2020 bleek dat Sipaliwini en Coronie procentueel de meeste ongeldige stemmen hadden. Als gekeken wordt naar de getallen, in plaats van de procenten, dan waren het Wanica en Paramaribo die toen de meeste ongeldige stemmen hadden.
In datzelfde jaar was het aantal ongeldige stemmen op parlementsniveau, 9.120 landelijk op een totaal van 283.834 uitgebrachte stemmen. Dit was goed voor 1,7 parlementszetels, gebasseerd op de kiesdeler die in 2025 geldt. Er zijn dit jaar ongeveer 5.344 stemmen voor een zetel nodig. Sinds 1987 waren de ongeldige stemmen het hoogst tijdens de verkiezingen van 1991, met 6.1%. Het laagst was het in 2015, met 2.4%.
De vraag ontstaat of het aantal ongeldige stemmen teruggebracht kan worden bij de komende verkiezingen of als het juist zal toenemen vanwege de wijziging van het stelsel. Is de voorlichting voldoende om de 3,5% ongeldige stemmen te laten dalen? Dat zal na de verkiezingen moeten blijken in het volgend rapport van het CHS.
Nu populair
