Ernstig vervuild drinkwater in Lawa-gebied, overheid blijft stil

Stichting Mulokot heeft onlangs alarm geslagen over het extreem vervuilde drinkwater in het Lawa-gebied. Uit metingen blijkt dat kwik de WHO-norm 8.469 keer overschrijdt, wat kan leiden tot zenuwschade; arseen ligt 4.623,6 keer boven de norm, zeer giftig en kankerverwekkend; lood is 460 keer te hoog, met risico op neurologische schade bij kinderen; en cadmium overschrijdt de norm 1.787 keer, met kans op nierschade en botontkalking. Het water blijkt daarnaast ook zwaar bacterieel vervuild. Tests tonen de aanwezigheid van E. coli, terwijl het totale aantal coliforme bacteriën zo hoog is, dat het niet meer meetbaar is.

Door Shavely Phagu | Beeld: Stichting Mulokot

De watermonsters werden genomen om vast te stellen hoe ernstig de vervuiling is en om te bepalen hoe het water behandeld moet worden om drinkbaar te worden voor de gemeenschap in het Wayana-gebied. Sharmaine Artist, gespecialiseerd in watermanagement, was bij het onderzoek betrokken. Voor de analyses werd gebruikgemaakt van het laboratorium van de Anton de Kom Universiteit van Suriname.

André Verhoogt, managing director van Stichting Mulokot, reageert in gesprek met Parbode: “We waren erg geschrokken, maar niet verbaasd, omdat er al jaren chemicaliën in de goudwinning worden gebruikt, zoals kwik en arseen. Al 130 jaar zijn er concessies in het Wayana-gebied. Dat betekent dat het bos al meer dan een eeuw wordt vernietigd. Toch waren we verrast door de extreem hoge waarden. De gemeenschap is ook geschokt. Het grote probleem blijft: wat kunnen ze eraan doen?”

Over alternatieve waterbronnen zegt Verhoogt dat tijdens de regentijd regenwater beschikbaar is, wat enige verlichting biedt. “Het echte probleem doet zich voor in september en oktober. 2024 was bijvoorbeeld een zeer droog jaar; dan drogen alle kreken op en blijft alleen de Lawarivier over. In die periode krijgen mensen vaak huiduitslag, diarree en andere klachten. Er is geen alternatief. We vragen al jaren aandacht van de overheid, maar er is weinig interesse in ons gebied. We hebben de minister van Olie, Gas en Milieu (OGM) gevraagd om met ons in gesprek te gaan. Informeel hebben we hem gesproken, maar formeel blijft een reactie uit.”

Op korte termijn werkt Stichting Mulokot aan een drinkwaterinstallatie in het dorp Kawemhakan, in samenwerking met een donor uit Nicaragua. De installatie moet water uit de Lawarivier zuiveren met filters die zware metalen verwijderen. Het gezuiverde water wordt vervolgens beschikbaar gesteld aan de gemeenschap. “We hopen de installatie vóór de grote droge tijd af te hebben. De streefdatum ligt rond september dit jaar.”

Wat de stichting de regering wil meegeven, is: “Erken eindelijk de grondrechten en dat er inheemsen in Suriname wonen. Doe iets voor deze mensen. Het excuus is steeds dat we te ver weg zijn en dat het te duur is om naar ons gebied te komen. Maar allerlei partijen zijn actief in ons gebied en richten schade aan. Daar heeft de overheid wél aandacht voor, want de goudsector moet worden georganiseerd en er moeten belastinginkomsten worden gegenereerd. De mensen die er wonen, lijken echter niet interessant.”