“Journalisten zijn broodnodig voor het in stand houden en de beleving van de democratie”

‘Zorgen over wanorde bij verkiezingsvoorbereiding’, ‘Stembureaupersoneel meldt zich massaal af’, ‘Politieke partijen gaan in hoger beroep tegen de Staat’, ‘Mensen met een beperking spannen zaak aan tegen Staat om geheime stemming’. Dit zijn enkele krantenkoppen van de afgelopen dagen in Switi Sranan. Via sociale media, met name Facebook, wordt veel informatie gedeeld waar ook veel fake nieuws tussen zit. Maar de traditionele media, die zijn gebonden aan journalistieke regels, worden geacht het nieuws objectief weer te geven. “Journalisten zijn broodnodig voor het in stand houden en de beleving van de democratie”, stelt Jennifer Van Dijk-Silos, voormalig voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB) maar ook voorzitter van het Anti-Fraude Platform (AFP).

Door: Valerie Fris

Opleiding en training

Geheel pro deo verzorgde Van Dijk-Silos in april een training voor journalisten over het verkiezingsproces en wettelijke regelingen, en zij gaf ook tips waarop gelet zou moeten worden. “Ik deel mijn kennis heel graag met journalisten omdat ik graag zie dat ze kritischer het nieuws volgen en ook vragen stellen aan beleidsmakers of aan de organisator van de verkiezingen”, zegt ze. Volgens haar moet een goede journalist over genoeg algemene kennis beschikken, goed op de hoogte zijn van actuele zaken, door blijven vragen en zich ook verder verdiepen. “De media is een onbetaalde waakhond van het volk, ik zie hen ook als de vierde macht”, zegt Van Dijk-Silos.

Ze heeft gemerkt dat de invloed van sociale media ook bij de traditionele media is te zien. Ze adviseert daarom om voorzichtig te zijn met ‘nieuws’ dat wordt gedeeld via Facebook bijvoorbeeld. Indien dat zonder na te trekken wordt overgenomen, kan dat leiden tot ongeloofwaardigheid van zo’n medium in de toekomst. De voorzitter van het AFP zegt dat het daarom noodzakelijk is dat een journalist zich niet alleen laat trainen maar ook laat scholen. Daarmee doelt ze op het feit dat veel journalisten geen hogere opleiding hebben genoten. Misschien ligt daarin een rol voor de Academie voor Hoger Kunst en Cultuur Onderwijs (AHKCO) waar de hbo-opleiding Journalistiek en Communicatie kan worden gevolgd. Als advies geeft ze verder mee dat eventueel internationale journalistenorganisaties kunnen worden benaderd om trainingen te verzorgen.

Samenwerken

Begin april hebben zo’n twintig journalisten de handen ineengeslagen onder de naam ‘Journalisten Collectief Verkiezingen 2025’ (JCV). Het zijn journalisten van verschillende mediahuizen die hebben besloten samen te werken om de verkiezingen op een kritische manier te volgen en daar in alle districten verslag over te doen. De samenwerking kwam goed tot uiting tijdens de onregelmatigheden bij de indiening van de kandidatenlijsten op DNA- en RR-niveau.

“Ik vind het idee van een journalistencollectief heel goed. Ik begrijp ook dat redacties weinig financiële middelen hebben. Jullie hebben geen grote financiers achter jullie dus dat betekent dat je het samen moet doen en goede afspraken moet maken en strategieën uitzetten”, zegt Van Dijk-Silos. Ze is zich ervan bewust dat elk medium nog steeds zijn concurrentiepositie wil behouden dus dat samenwerken niet altijd zal kunnen, maar hoopt dat er voor specifieke gebeurtenissen daar wel een uitzondering voor wordt gemaakt. Zeker omdat de wet Openbaarheid van Bestuur nog niet is goedgekeurd waardoor toegang tot overheidsinformatie voor velen een uitdaging is, merkt de voorzitter van AFP op. Ondanks alle uitdagingen is ze blij met de inspanning van de media om de samenleving van correcte informatie te voorzien. “De media wakkert met hun kritische berichtgeving niet alleen de samenleving aan maar ook organisaties zoals het AFP of beleidsmakers”, zegt ze tenslotte. Van Dijk-Silos geeft nog mee dat ze bereid is haar kennis verder te delen met journalisten.

0

Gedeeld