Mijn zoon is twee jaar, maar praat nog niet

Twee ouders in Suriname benaderen Parbode met de vraag of ze zich zorgen moeten maken omdat hun zoon nog niet praat. Hij is twee jaar. “Hij brabbelt en speelt heel flink met andere kindjes, maar hij spreekt nog geen woordjes uit. Is dit normaal?”

Tekst Chiara van Leeuwaarde          Beeld: Collectie Cruden

Julio Cruden, kinder- en jeugdpsycholoog en werkzaam bij Psychologie Praktijk Octagon, reageert:

Het is belangrijk om eerst te begrijpen dat taalontwikkeling geen race is. Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Rond de peuterleeftijd zien we grote verschillen: sommige kinderen praten al in korte zinnen, terwijl andere zich vooral non-verbaal of met klanken uitdrukken. Psychologisch gezien hoeft dit niet meteen problematisch te zijn.

Een kind van twee zit midden in een fase waarin het brein enorm groeit. Volgens de ontwikkelingspsychologie is taal nauw verbonden met andere vaardigheden zoals luisteren, begrijpen, motoriek en sociale interactie. Veel kinderen begrijpen al veel meer dan ze kunnen zeggen. Als een kind aanwijst, reageert op zijn naam, oogcontact maakt en emoties toont, is dat een positief signaal. Brabbelen is geen stilstand, maar juist een belangrijke voorfase van spreken.

Wat ouders kunnen doen, is het taalgebruik rondom het kind verrijken zonder druk uit te oefenen. Praat veel tegen uw kind, benoem wat u samendoet: ‘we doen je schoenen aan’, ‘kijk, daar is de hond’. Dit heet in de psychologie taalaanbod, en onderzoek toont aan dat kinderen beter leren spreken wanneer taal op een rustige, herhalende manier wordt aangeboden. Vermijd het corrigeren of dwingen van woorden; dat kan spanning oproepen en juist remmend werken.

Het is ook verstandig om samen te lezen, te zingen en het kind te begeleiden in het opzeggen van rijmpjes. Eenvoudige Surinaamse liedjes, klapspelletjes of korte verhaaltjes ondersteunen niet alleen de taal, maar ook het gevoel van verbondenheid. Reageer enthousiast op pogingen tot communicatie, ook als het nog geen woorden zijn. Zo leert het kind: ‘wat ik doe, wordt gezien en gehoord.’ 

Laat uw kind daarnaast keuzes maken door woorden te koppelen aan acties: ‘wil je water of sap?’, terwijl u beide laat zien. Dit stimuleert begrip en nodigt uit tot spreken zonder dwang. Probeer zoveel als mogelijk schermgebruik te beperken; onderzoek laat zien dat directe interactie met volwassenen effectiever is voor taalontwikkeling dan passief luisteren en kijken naar een scherm.

Wanneer een kind rond de leeftijd van twee en een half jaar helemaal geen woorden gebruikt, niet reageert op taal, of weinig contact maakt, is het verstandig om dit te bespreken met een logopedist. Vroege ondersteuning kan helpen, maar paniek is zelden nodig. In veel gevallen komt de spraak op gang zodra het kind er zelf ‘klaar’ voor is.