“Mijn zoon van negen jaar is brutaal tegen de juf. Hoe los ik dat op?’ 

“De juf vroeg mijn zoon om voor te lezen in de klas. Mijn zoon zei: ‘Ik heb geen zin. Vraag iemand anders.’ De juf heeft deze klacht bij mij neergelegd. Wat kan ik doen zodat hij zijn juf gaat respecteren? Mijn zoon is negen jaar.”

Tekst Chiara van Leeuwaarde | Beeld: Collectie Cruden

Juljo Cruden, kinder- en jeugdpsycholoog en werkzaam bij Psychologie Praktijk Octagon:

“In de situatie waarin een jongen van negen jaar weigert om voor te lezen en zegt: ‘Ik heb geen zin, vraag maar iemand anders’, ontstaat er niet alleen een subtiel gedragsprobleem of uitdaging, maar zie ik gelijk ook een kans om te kijken naar de emotionele ontwikkeling van het kind. Het is belangrijk om niet alleen te reageren op wat het kind doet, maar ook te proberen te begrijpen waarom het kind dit doet. Achter negatief gedrag zit er vaak een boodschap.

“Emoties bij kinderen kunnen vaak heel ingewikkeld zijn. Een kind dat zegt: ‘ik heb geen zin’, bedoelt soms ‘ik ben onzeker, ik ben bang om fouten te maken, ik ben moe, ik voel me niet gehoord, en ik heb moeite om mijn gevoelens onder woorden te brengen.’ Kinderen hebben nog niet altijd de woorden om hun emotionele staat duidelijk te uiten. Het kind uit zich dan met gedrag. Het is belangrijk dat ouders en leerkrachten deze emotionele lagen leren herkennen. 

“In sommige gevallen voelen ouders zich aangevallen wanneer een leerkracht met een klacht naar hen toekomt, maar er zijn betere alternatieven om hiermee om te gaan. Effectieve reacties van de ouders kunnen zijn: de leerkracht bedanken voor het melden; dit laat zien dat de ouder de samenwerking waardeert en openstaat voor overleg. Het is ook goed om samen naar een oplossing te zoeken. Ook moet er worden nagegaan wat zich precies afspeelt bij het kind.

“Het ouder-kind gesprek kan er als volgt uitzien: ‘Kan je me vertellen wat er gebeurde toen de juf vroeg om voor te lezen en wat voelde je op dat moment?’

Op deze manier ontstaat er geen spanningsveld tussen ouder en leerkracht, maar een constructief gesprek. Een kind komt het best tot ontwikkeling wanneer ouders open communiceren met de leerkracht en de leerkracht respectvolle feedback geeft. In erge gevallen kan een psycholoog helpen om het gedrag en emoties van het kind beter te begrijpen.

“Kinderen kunnen ook aanvoelen wanneer volwassen in conflict zijn en elkaar tegenspreken. Dat zorgt voor een onveilig gevoel bij het kind. Als volwassenen respectvol met elkaar omgaan tijdens een probleem, ervaren kinderen stabiliteit en vertrouwen. 

“Negatief gedrag bij een kind kan als waardevolle informatie worden gezien. Het zegt iets over wat het nodig heeft of moeilijk vind of moet leren. Voorbeeld: een kind dat weigert om voor te lezen bedoelt met dit gedrag: ‘ik ben bang om dom gevonden te worden’ of ‘ik voel me overvallen’. Op deze manier kan het kind beter begeleid worden. Begrip betekent niet dat alles mag, maar wel dat grenzen worden gegeven met verbinding. Dit helpt de ouder om gezonde grenzen te stellen. De ouder kan aangeven dat voorlezen een onderdeel van de klas is. Voor het begrip van de ouder is het belangrijk om te vragen: ‘zullen we het samen oefenen zodat het de volgende keer beter zal gaan?’”