Peilingen vs. de werkelijkheid: wie had gelijk?

De verkiezingen van 25 mei 2025 liggen net achter ons en de voorlopige zetelverdeling is bekend. Maar hoe accuraat waren de vele peilingen die eraan voorafgingen? In aanloop naar de stembusgang doken verschillende onderzoeksbureaus en individuele peilers in het politieke landschap van Suriname. Nu de stemmen (voorlopig) zijn geteld, maakt Parbode de balans op: wie zat er dichtbij en wie zat ernaast?

Korte terugblik: 2020 versus 2025

Voor context: in 2020 was VHP nog de grote winnaar met 20 zetels, gevolgd door NDP met 16 zetels. Opvallend was de sterke prestatie van ABOP (8 zetels), mede dankzij zogenoemde ‘goedkope zetels’ in landelijke districten. Maar in aanloop naar 2025 werd het kiesstelsel gewijzigd: voortaan tellen alle stemmen even zwaar, ongeacht district. Deze verandering werkte in het voordeel van partijen met een stedelijke achterban en ten nadele van partijen met sterke rurale steun.

De uitslag wijst op een politieke herschikking: VHP verliest terrein, NDP herpakt zich, ABOP verliest licht, en NPS maakt winst. Tijd om de peilingen erbij te pakken.

1. Peiling 1: Vincent Roep (november 2024)

Vincent Roep voorspelde een stevige winst voor de NDP met 18 zetels, gevolgd door de VHP met 15 zetels en de NPS met 9 zetels. Opvallend: hij zag weinig ruimte voor nieuwkomers of kleinere partijen.

Vergelijking met realiteit:

• NDP scoorde precies 18 zetels: voltreffer
• VHP behaalde 17 zetels (Roep: 15): nipt verschil
• NPS eindigde op 6 zetels (Roep: 9): overschat
• Kleine partijen kwamen redelijk in de buurt

Eindoordeel: Roep zat er qua NDP opvallend goed op, maar overschatte NPS.

2. Peiling 2: Viewture (NL) en LC Media (april 2025)

Een maand voor de verkiezingen kwamen Viewture en LC Medi met een gedetailleerde peiling. Zij voorspelden een nek-aan-nekrace tussen VHP (17 zetels) en NDP (14 zetels), en gaven A20 en BEP elk 2 zetels.

Vergelijking met realiteit:

• VHP kwam inderdaad uit op 17 zetels: correct
• NDP kreeg echter 18 zetels: onderschat
• A20 eindigde op 1 zetel (voorspeld: 2): licht overschat
• NPS werd fors overschat (voorspeld: 10, realiteit: 6)

Eindoordeel: Deze peiling zat goed op de VHP, maar onderschatte de kracht van de NDP.

3. Peiling 3: Times of Suriname

Deze peiling gaf percentages in plaats van zetels. Volgens de cijfers kreeg NDP 39,4%, VHP 21,5% en NPS 14,5%. De herkomst van deze peiling is onduidelijk; er is twijfel of Times of Suriname daadwerkelijk de opdrachtgever was.

Vergelijking met realiteit:

• De hoge score van NDP komt overeen met de werkelijke zetelwinst
• VHP is relatief correct ingeschat
• Aandachtspunt: zetelverdeling is moeilijk te vertalen vanuit percentages

Eindoordeel: Percentueel klopt het beeld redelijk met de uitslag, maar zonder concrete zetels moeilijk te vergelijken.

4. Peiling 4: Jair Schalkwijk en Ajay Gopalrai (maart 2025)

Deze peiling was opvallend anders: NDP en VHP kwamen op 14 en 7 zetels terecht, terwijl de ‘weet niet’-categorie liefst 10 zetels vertegenwoordigde.

Vergelijking met realiteit:

• NDP werd ernstig onderschat (14 i.p.v. 18)
• VHP kreeg slechts 7 zetels, waar het er 17 werden
• NPS werd iets overschat (8 tegenover 6)
• De grote groep ‘weet niet’ wijst mogelijk op methodologische voorzichtigheid, maar bemoeilijkt directe vergelijking

Eindoordeel: Deze peiling week sterk af van de werkelijke uitslag. VHP werd zwaar onderschat, net als NDP.

Wie zat er dus het dichtst bij?

Hoewel geen enkele peiling de volledige zetelverdeling exact voorspelde, komt Vincent Roep qua eindresultaat het dichtst in de buurt, met name door zijn correcte inschatting van NDP. De gezamenlijke peiling van Viewture en LC Media had dan weer een treffende voorspelling van VHP. De Schalkwijk-Gopalrai-peiling week het sterkst af, al was hun opname van de grote ‘weet niet’-groep een realistisch signaal van electorale onzekerheid.