Suïcide in de cel: iedereen zag het aankomen, behalve de Surinaamse politie

Suïcide in de cel: iedereen zag het aankomen, behalve de Surinaamse politie

Suriname schrikt op 28 december op door het bericht over een meervoudige moord in Commewijne. Midden in de feestdrukte blijkt dat de 43-jarige Dennis Aroma vier van zijn vijf kinderen met messteken om het leven heeft gebracht. Vervolgens gaat hij naar buren, waar hij nog vijf mensen vermoord. Pas nadat hij door een politiekogel wordt geneutraliseerd, komt de aanval tot stilstand. Negen slachtoffers zijn overleden; twee anderen worden in het ziekenhuis opgenomen. Aroma wordt behandeld voor zijn schotwond en daarna overgedragen aan de politie. Die plaatst hem in een afzonderlijke cel, waar hij vervolgens suïcide pleegt.

De maatschappelijke verontwaardiging is groot. Niet alleen vanwege de gruweldaad zelf, maar vooral vanwege de vraag waarom niets is gedaan om te voorkomen dat Aroma – van wie al heel vroeg bekend was dat hij psychische problemen had – ook voor zichzelf een direct gevaar vormde. Tijdens een persconferentie beroept de politie zich op een formeel argument: er zou geen officieel psychiatrisch rapport zijn geweest, waardoor geen strengere toezichtmaatregelen zijn getroffen. Regiocommandant Audrey Beeldstroo reageert letterlijk schouderophalend: ‘Moet ik zeggen dat de politie verantwoordelijk is voor zijn overlijden?’

Regiocommandant Audrey Beeldstroo zat er schouderophalend bij tijdens de persconferentie.

Op de vraag of er tussen 01.30 uur, toen Aroma in de cel werd geplaatst, en 06.10 uur, toen hij dood werd aangetroffen, daadwerkelijk toezicht werd gehouden, kwam geen behoorlijk antwoord. De politie legt wel uitvoerig uit dat Aroma in een zogeheten OT’er-cel zat, dat letterlijk betekent een cel “onder toezicht”. De politie kan niet concreet maken hoe dat toezicht eruitzag. De rode draad van de persconferentie: de politie zegt niet te hebben kunnen voorzien dat Aroma tot suïcide zou overgaan.

Enkele uren vóór zijn overlijden verklaarde onderminister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, Raj Jadnanansing, tegenover de media in Commewijne dat de verdachte in de gaten gehouden moest worden omdat de kans bestond dat hij zelfmoord zou plegen als hij eenmaal doorhad wat er was gebeurd. Het ongeloof in de verklaring van de politie, was ook op social media merkbaar. Zo erg dat er zelfs is gespeculeerd op een mogelijke moord op Aroma. Dat was trouwens de aanleiding voor de persconferentie.

Ook het Academisch Ziekenhuis Paramaribo liet de zaak niet rusten. De Klachtencommissie, onder leiding van Walther Jap-Tjoen-San, rondde vorige week een eigen evaluatie af. De centrale vraag: had er meer gedaan kunnen worden voor een patiënt van wie de mentale toestand onduidelijk was? De conclusie is kritisch. Er was een duidelijke tekortkoming in de psychiatrische beoordeling. De medische zorg richtte zich vrijwel uitsluitend op Aroma’s fysieke toestand; zijn mentale gezondheid werd nergens formeel vastgelegd of beoordeeld.

Dat er informeel rekening mee werd gehouden, blijkt uit details. Zo gebruikte een orthopedagoog bewust materiaal waarvan aannemelijk werd geacht dat het niet voor suïcide kon worden ingezet, aldus Jap-Tjoen-San bij Radio ABC. Tegelijkertijd stelt hij dat de politie ambtshalve veel meer vragen had kunnen stellen over de psychische gesteldheid van de verdachte.

Natraject

De publieke discussie kantelde gaandeweg. Wie is hier het slachtoffer? Voor sommigen was er na de moorden geen ruimte meer voor empathie met Aroma. Anderen wezen juist op zijn mentale toestand en betoogden dat hij ook slachtoffer was van zichzelf én van een falend zorgsysteem. Over één punt lijkt brede consensus te bestaan: de aandacht voor mentale gezondheidszorg in Suriname schiet ernstig tekort.

Sinds 28 december klinken er oproepen vanuit alle hoeken: van de Vereniging van Psychologen en beleidsmakers tot burgers die weten hoe ontoegankelijk en kostbaar psychologische zorg is. De regering belooft eerste, voorzichtige stappen: heractivering van noodhulplijn 114 binnen zes maanden en een herziening van het vergoedingssysteem van zorgverzekeraar SZF voor psychologische hulp.

In de praktijk zal moeten blijken of Suriname – dat in de top tien landen behoort als het om suïcide gaat – dit vraagstuk serieus neemt of nog eens de schouders maar zal ophalen.