Surinaamse atmosfeer geeft geheimen prijs na 25 jaar onderzoek 

Het is een lang gekoesterde wens van de Nederlandse meteoroloog Paul Fortuin om in Suriname onderzoek te doen, want dat is er nog nauwelijks gedaan. Bovendien heeft zijn Surinaamse kamergenoot hem jarenlang over het land verteld. Maar pas nadat Nobelprijswinnaar Paul Crutzen tijdens een presentatie op het Nederlandse weer- en klimaatinstituut KNMI de Surinaamse atmosfeer aanmerkt als ‘the next fronteer’ mag Fortuin eindelijk van zijn baas een onderzoeksvoorstel schrijven. Het is dan 1998, maar liefst 27 jaar geleden. Fortuin is inmiddels gepensioneerd, maar hij zou nog heel lang kunnen doorgaan met zijn onderzoek: “Ik ben als een kat die steeds terugkomt. Het werk is nooit klaar.” 

Door Ellen Raadschelders

“Mensen vinden het weerbericht vaak niet zo spannend”, vertelt Fortuin. “Het is als een liftmuziekje dat op de achtergrond speelt: Paramaribo 28 tot 32 graden, Nickerie 29 tot 33 graden. Het is een zonnetje met een wolkje, of een wolkje met wat regendruppels, je kunt er bijna niet naast zitten. Maar zo’n omschrijving doet geen recht aan wat zich allemaal in de atmosfeer boven Paramaribo afspeelt”. 

Fortuin start zijn onderzoeksproject in 1999. Samen met zijn Surinaamse en Nederlandse collega’s laat hij iedere week een weerballon op. Onder deze met helium gevulde ballon hangt meetapparatuur die onder andere de temperatuur en luchtvochtigheid meet. De ballon stijgt vanaf het aardoppervlakte tot hoog in de stratosfeer, waar hij uiteindelijk op misschien wel 35km (!) hoogte knapt. De ballon heeft dan inmiddels een doorsnede van wel 20 meter gekregen. Het weerstationnetje zeilt aan een parachuutje naar beneden, waar het hopelijk door iemand gevonden en geretourneerd wordt aan de Meteorologische Dienst. Fortuin lacht als hij erover vertelt: “zoals die ene keer dat we ons weerstation ergens in Leiding ophaalden, en de vinder had hem ‘doodgeslagen’, omdat het pakketje van die vreemde tikkende geluiden maakte.” 

Door 25 jaar lang iedere week een ballon op te laten is data verzameld over hoe de Surinaamse atmosfeer is opgebouwd en hoe het zich gedraagt. En dat bleek niet altijd te zijn zoals verwacht. Zo werd in 2014 opeens een afwijking ontdekt in de windpatronen in de stratosfeer tussen 17 en 50 kilometer hoogte. “Het gedrag van deze winden was een van de meest regelmatige patronen in het weer. Dat er nu opeens een ‘hik’ optrad in dat patroon zorgde voor veel aandacht in de internationale wetenschapsgemeenschap: er gebeurde iets onvoorspelbaars!” Sommige wetenschappers vermoeden dat dit met klimaatverandering te maken heeft. Maar ook in lagere luchtlagen werd onbekend gedrag ontdekt. Er werden meerdere boven elkaar gelegen circulerende luchtlagen (‘circulatiecellen’) ontdekt. Dit was nooit eerder waargenomen in de meteorologie en duidt op een mogelijk unieke situatie in Suriname. 

Wat veroorzaakt precies al dat nieuw ontdekte gedrag, en wat betekent het voor het weer en het wereldwijd veranderende klimaat? Alle ontdekkingen moeten gepubliceerd worden in wetenschappelijke tijdschriften. En als je de eerste bent die iets nieuws beschrijft dan wordt de lat hoog gelegd. Maar dat er zo weinig onderzoek wordt gedaan in het weersysteem rond de evenaar, waar nota bene ongeveer de helft van alle ‘lucht’ op aarde zich bevindt, is moeilijk te begrijpen. Eigenlijk kan Paul Fortuin dus nog niet met pensioen. 

In het najaar kunt u in Parbode Magazine meer lezen over de bijzondere weerfenomenen die Paul Fortuin heeft ontdekt, over het warmer worden en over de invloed van het veranderende klimaat op het Surinaamse weer.

Wil jij weten hoeveel commissies president Santokhi heeft ingesteld gedurende zijn presidentschap? Parbode zocht het uit. Het staat allemaal in ons nieuwste magazine!

Haal het bij één van de verkooppunten of lees online!