Wie vervuilde de Saramaccarivier? Onderzoek nadert ontknoping

Ruim twee maanden nadat honderden vissen dood werden aangetroffen in de Saramaccarivier, wachten de getroffen dorpsgemeenschappen nog altijd op duidelijkheid over de oorzaak van de milieuramp. Als het aan de regering ligt, moet daarin binnenkort verandering komen. De resultaten van het lopende onderzoek worden naar verwachting op 10 augustus gepresenteerd. Tijdens de regeringspersconferentie gaf president Jennifer Simons aan dat zij informatie heeft ontvangen over een mogelijke lekkage van een chemische stof binnen een concessie van staatsbedrijf Grassalco. Daarnaast zou ook een tweede bedrijf in beeld zijn, al noemde de president die onderneming niet bij naam.

Grassalco is volledig eigendom van de Surinaamse staat. Mocht uit het onderzoek blijken dat de vervuiling afkomstig is van activiteiten binnen de concessie van het staatsbedrijf, dan kan dat ook vragen oproepen over de verantwoordelijkheid van de overheid. Volgens de president is de schuldvraag echter niet het eerste uitgangspunt. “Feit is dat de mensen gecompenseerd moeten worden. Of dat nu door het bedrijf of door de staat gebeurt, de mensen moeten worden gecompenseerd. Wij zijn daar al mee bezig.”

Hoewel de concessie op naam staat van Grassalco, is ook een ander bedrijf actief in het gebied. Onduidelijk is nog onder welke contractuele afspraken zij daar opereren en welke verantwoordelijkheden zij dragen. Er zijn sterke aanwijzingen dat zich bij één van de bedrijven een lekkage heeft voorgedaan, maar de president benadrukt dat zij de uitkomsten van het onderzoek afwacht voordat definitieve conclusies worden getrokken. De onderzoeksresultaten moeten niet alleen duidelijk maken waardoor de vervuiling is ontstaan, maar ook of sprake is geweest van legale of illegale activiteiten.

De president stelde dat de massale vissterfte mogelijk een nog grotere ramp heeft voorkomen. Volgens haar heeft het sterven van de vissen de vervuiling vroegtijdig aan het licht gebracht. Daarbij erkende zij dat de overheid tekort is geschoten in het toezicht op activiteiten waarbij gevaarlijke stoffen worden gebruikt. Volgens het staatshoofd moet Suriname daarom investeren in betere controlemechanismen en overstappen op veiligere en duurzamere methoden van goudwinning, waarbij het gebruik van schadelijke stoffen zoals kwik en cyanide wordt teruggedrongen.

De president verzekerde dat de verantwoordelijke partij zal worden aangesproken zodra de onderzoeksresultaten bekend zijn. Die zal moeten bijdragen aan het herstel. Intussen heeft de regering toegezegd dat de getroffen bewoners zullen worden gecompenseerd. De vervuiling heeft grote gevolgen gehad voor de dorpen langs de Saramaccarivier, waar bewoners afhankelijk zijn van de rivier voor drinkwater, visvangst, voedselvoorziening, vervoer en andere dagelijkse activiteiten.

Hoe de compensatieregeling eruit zal zien en onder welke voorwaarden deze wordt uitgevoerd, heeft de regering nog niet bekendgemaakt.